Inhoud van deze pagina

Inleiding

Een belangrijk uitgangspunt bij het LOREnet-project is het stimuleren van de uitwisselbaarheid van leermaterialen tussen onderwijsorganisaties in Nederland. Een bestaande drempel bij eenvoudig hergebruik is het feit dat materialen weliswaar steeds vaker online beschikbaar gesteld worden, maar dat hergebruik daarvan in ieder geval vergt dat daarvoor expliciet met de eigenaar contact opgenomen moet worden.
Het Nederlands auteursrecht hangt immers standaard een "alle rechten voorbehouden" bepaling (met enkele uitzonderingen) aan deze materialen. Onderwijsinstellingen kiezen er op het moment voor om hun materialen standaard voorzien van deze beperkte gebruiksmogelijkheid beschikbaar te stellen. Zelfs als hergebruik en (ongewijzigde) verspreiding van die materialen een doel of reden is van het beschikbaar stellen.
De Digitale Universiteit wais voor zover bekend een van de weinige voorbeelden van een onderwijsorganisatie die daar structureel en expliciet van afwijkt. Daar weorden alle rapporten en producten die geen winstoogmerk hebben door het consortium voorzien van een Creative Commons-licentie die verspreiding en gebruik van het werk in ongewijzigde vorm voor niet-commerciële doeleinden mogelijk maakt.
Het gebruik van de Creative Commons-licentie binnen LOREnet is nog geen uitgemaakte zaak. Het is aan de partnerinstellingen om te beslissen of het toegestaan is om materialen voorzien van zo'neen dergelijke licentie binnen het netwerk beschikbaar te stellen. Deze beslissing is met name relevant voor de HBO-partners aangezien daar de instelling, en niet de docent/medewerker, in standaardsituaties de auteursrechthebbende van de materialen is.
Dit document beperkt zich tot de vraag: vraag: Wat zijn de LOREnet-consequenties voor het gebruik van een Creative Commons-licentie?
Daarbij gaat het dan specifiek om de vraag welke informatie-eisen (eisen aan de metadata) er dan binnen het LOREnet-netwerk gesteld worden.
Het document gaat niet in op de beweegredenen van een instelling om voor een van de mogelijke besproken licentievormen te kiezen.
Het document beschrijft de vier delen van de van de Creative Commons-licentie:

• Naamsvermelding (BY),
• Niet commercieel (NC),
• Geen afgeleid werk (ND),
• Gelijk delen (SA).

Deze deeleisen kunnen in verschillende combinaties voorkomen. De mogelijke combinaties staan hieronder op een rij en hebben allen hun eigen licentie tekst. Ze zijn doordat ze een unieke iconencode hebben eenvoudig voor mensen te herkennen. Doordat elke mogelijke combinatie een unieke code in de vorm van een URL heeft zijn ze ook door geautomatiseerde systemen eenvoudig te herkennen. De links naar de voorbeeld teksten is onderaan elke licentie combinatie opgenomen.

Uitgangspunten CC gebruik LOREnet

Los van de keuze van de meest geschikte licentievorm zijn er een aantal algemene uitgangspunten welke gelden voor LOREnet.

• Doel van de afspraken over de wijze waarop de licentie vermeldt word in het kader van LOREnet is tweeledig: ten eerste wil LOREnet stimuleren dat het voor gebruikers van materialen ook daadwerkelijk mogelijk wordt zich aan de licentievoorwaarden te houden door deze expliciet en duidelijk te vermelden. Daarnaast wordt, zeker in gevallen waarbij geen betaling voor gebruik nodig is, het opnemen van een bronvermelding en daarmee het (h)erkennen van de bijdrage van een instelling of individu aan een product gezien als een belangrijke stimulans voor die instellingen of bedrijven om materialen op deze wijze beschikbaar te stellen.
• De onderwijsinstelling die het leermiddel aanbiedt blijft verantwoordelijk voor het juiste gebruik (zowel bij aanbieding als bij gebruik) van de gekozen licentievorm. LOREnet gaat de naleving hiervan niet controleren.
• De onderwijsinstelling is verantwoordelijk bij (her)publiceren van het leermiddel voor het toevoegen van het juiste Creative Commons statement door middel van de hiervoor geldende url zoals in het bovengenoemde overzicht van Creative Commons licenties aangegeven zijn.
• In het veld 6.3 description van de groep rights van de LOM wordt, door de oorspronkelijke eigenaar van het leermiddel, de juiste licentietekst gezet. Hierin wordt zowel de eerder genoemde url als de licentie houder vermeld. Deze beschrijving is direct geschikt voor hergebruik en bronvermelding.Afstemmen met bepaling hierover in MD document.
• De licentiebepalingen zoals vastgelegd in de metadata betreffen het leermiddel en niet de metadata. Deze metadata mag dus gewijzigd worden binnen de restricties zoals vermeld in dit document.
• Geadviseerd wordt om ook in het leermiddel zelf een verwijzing naar de licentievoorwaarden op te nemen zodat deze ook behouden blijft als leermiddel en metadata van elkaar gescheiden worden.
• Bij hergebruik van leermiddelen of delen ervan moet naamsvermelding opgenomen worden in categorie 7 van de LOM. Hier wordt de rechthebbende vermeld. De implementatie hiervan valt onder de verantwoording van de gebruiker van het nieuwe object. Dit wordt met name relevant bij (her)publiceren en de verschillende opties zullen hieronder verder toegelicht worden.
• Naast het opnemen van de naamsvermelding in categorie 7 van het metadatarecord zal er een vermelding in het nieuwe leermiddel moeten zijn. Dit kan bij herkenbaarheid van de oorspronkelijk resource (bv als het gaat om een HTML-pagina en individuele afbeeldingen en Flash-objecten) door de oorspronkelijke licentie-omschrijving op te nemen in het metadatarecord bij de oorspronkelijke resource of bij onherkenbaarheid (bv. Een afbeelding die opgenomen is in een Powerpoint-presentatie) door opname in het brondocument.